Ngày Giải phóng Thủ đô (10/10/1954) là mốc son lịch sử đánh dấu sự kiện quân và dân ta tiếp quản thành công Thủ đô Hà Nội từ tay Pháp, đánh dấu mốc kết thúc hoàn toàn 9 năm kháng chiến chống Pháp trường kỳ ở Hà Nội, đưa Thủ đô bước vào kỷ nguyên độc lập, tự do và phát triển thành trung tâm chính trị, văn hóa của cả nước. Câu chuyện của ngành Dệt May Việt Nam gắn liền với ngày 10/10/1954 không chỉ là câu chuyện của những chiếc máy may, cuộn chỉ mà là một bản hùng ca về sự chuyển mình vĩ đại: từ những công xưởng thô sơ nép mình trong hang đá chiến khu, bước ra tiếp quản Thủ đô và dệt nên màu áo mới cho một thời kỳ hòa bình. Câu chuyện ấy được bồi đắp bởi những bàn tay, khối óc người lao động May 10.
Khởi nguồn từ lán trại Việt Bắc: Đường kim nối liền tiền tuyến
Năm 1946, khi toàn quốc kháng chiến bùng nổ, theo tiếng gọi của Tổ quốc, những người thợ may yêu nước đã rời bỏ phố thị, mang theo những chiếc máy khâu thô sơ lên chiến khu Việt Bắc. Tại đây, các xưởng may quân trang mang bí số X1, X10 (tiền thân của May 10) được thành lập giữa những lán trại đơn sơ và hang đá ẩm ướt.
Nhiệm vụ lúc bấy giờ vô cùng khẩn cấp và thiêng liêng: may quân trang phục vụ chiến sĩ. Trong điều kiện thiếu thốn đủ đường, từ chiếc kim, sợi chỉ đều phải chắt chiu, những người thợ dệt may đã sáng tạo ra chiếc áo trấn thủ – chiếc áo phao bông đặc trưng của bộ đội Cụ Hồ được trần hình quả trám. Từng đường kim mũi chỉ không chỉ để giữ ấm cho người lính giữa cái lạnh thấu xương của núi rừng, mà còn mang theo niềm tin tất thắng của hậu phương gửi ra tiền tuyến.
Chiến dịch “Dệt máu” chuẩn bị cho ngày trở về lịch sử
Tháng 7 năm 1954, chiến thắng Điện Biên Phủ “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu” buộc thực dân Pháp phải ký Hiệp định Genève. Triển vọng tiếp quản Thủ đô Hà Nội trong hòa bình mở ra. Ngay lập tức, một nhiệm vụ chính trị đặc biệt được giao cho các xưởng quân nhu: sản xuất hàng vạn bộ quân phục mới phục vụ cho đại quân tiến về giải phóng Thủ đô.
Để chuẩn bị cho ngày 10/10, các xưởng may tại chiến khu đã bước vào một chiến dịch lao động quên mình:
Tốc độ phi thường: Những người thợ may áo lính đã làm việc liên tục 16–18 tiếng mỗi ngày. Máy khâu chạy rầm rập suốt đêm bên ánh đèn dầu, đèn bão.
Tinh thần thép: Những đôi bàn tay chai sần vì cắt vải, những đôi mắt thâm quầng vì thiếu ngủ, nhưng ai nấy đều rạng rỡ nụ cười vì họ biết mình đang may trang phục cho ngày chiến thắng.
Sản phẩm lịch sử: Từng chiếc mũ tai bèo, từng chiếc balô, từng bộ quân phục màu xanh tô-châu phối hợp với chiếc huy hiệu “Chiến sĩ Điện Biên Phủ” lấp lánh đã hoàn thành kịp tiến độ.
Sáng mùng Mười tháng Mười: Khúc ca khải hoàn rực rỡ sắc áo
Sáng 10/10/1954, bước qua các cửa ô tiến vào Hà Nội là những cánh quân kiêu hãnh của Đại đoàn 308 (Đại đoàn Quân Tiên phong) và Trung đoàn Thủ đô. Người dân Hà Nội vỡ òa trong niềm vui sướng, tràn ra đường chào đón đoàn quân chiến thắng.
Giữa rừng cờ hoa rực rỡ của Thủ đô, hình ảnh các chiến sĩ bộ đội hiện lên vô cùng oai nghiêm, chính quy trong những bộ quân phục mới tinh tươm do chính bàn tay thợ may chiến khu dệt thêu. Màu xanh áo lính hòa cùng sắc đỏ của cờ Tổ quốc, tạo nên một bức tranh biểu tượng cho sự tự lực tự cường. Sự tinh tế, kỷ luật hiện rõ trên từng nếp áo của người lính là minh chứng sống động nhất cho đóng góp thầm lặng nhưng vĩ đại của ngành dệt may nước nhà.
Định cư tại Hà Nội và hành trình vươn tầm quốc tế
Sau ngày giải phóng, đến năm 1956, xưởng quân nhu chiến khu chính thức chuyển toàn bộ cơ sở về khu vực Gia Lâm, Hà Nội. Tại đây, nhà máy được tổ chức lại, quy mô mở rộng, chính thức mang tên Xưởng May 10.
Từ một xưởng nhỏ chuyên may đồ lính trong hang đá, May 10 cùng các đơn vị như Dệt kim Đông Xuân, Dệt 8-3 đã trở thành những lá cờ đầu của nền công nghiệp Thủ đô. Doanh nghiệp vinh dự được đón Chủ tịch Hồ Chí Minh về thăm vào ngày 08/01/1959. Lời dạy của Bác về sự tiết kiệm và cải tiến kỹ thuật trở thành kim chỉ nam cho toàn ngành dệt may.
Trải qua 80 năm lịch sử (1946–2026), từ những bộ quân phục tiếp quản Thủ đô năm ấy, May 10 ngày nay đã chuyển mình mạnh mẽ trở thành một Tổng Công ty thời trang hàng đầu Việt Nam. Thương hiệu không chỉ phục vụ người dân trong nước mà còn xuất khẩu đi khắp thế giới với doanh thu hàng nghìn tỷ đồng, mang tinh hoa của đường kim mũi chỉ Việt Nam vươn tầm quốc tế.
PV
