Một liên minh gồm 25 bang của Mỹ đã khởi kiện chính quyền Tổng thống Donald Trump, cho rằng các mức thuế quan mới là biện pháp thay thế cho những sắc thuế nhập khẩu từng bị Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ.
Ngày 3/8, 25 bang của Mỹ đã đệ đơn kiện chính quyền Tổng thống Donald Trump liên quan đến các mức thuế quan mới, với lập luận rằng chính quyền đang tìm cách khôi phục những sắc thuế nhập khẩu đã bị Tòa án Tối cao tuyên không hợp pháp vào tháng 2/2026.
Trước đó, Mỹ áp thuế quan ở mức hai chữ số đối với hàng hóa nhập khẩu từ 59 quốc gia và Liên minh châu Âu, với lý do các nền kinh tế này chưa thực hiện đầy đủ các biện pháp ngăn chặn hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức. Các mức thuế mới được áp dụng khi biện pháp thuế quan tạm thời mà Tổng thống Trump ban hành sau phán quyết của Tòa án Tối cao vừa hết hiệu lực.
Tổng chưởng lý bang New York Letitia James cho rằng chính quyền đang tiếp tục tìm cách gia tăng gánh nặng đối với các gia đình và doanh nghiệp Mỹ bằng một vòng thuế quan mới. Cùng tham gia vụ kiện với New York là 24 bang khác, trong đó có California, Washington, Illinois, Michigan, New Jersey và Virginia.
Trong năm 2025, Tổng thống Trump đã viện dẫn Đạo luật Quyền hạn kinh tế khẩn cấp quốc tế năm 1977 (IEEPA) để áp thuế quan ở mức hai chữ số đối với hàng hóa nhập khẩu từ hầu hết các quốc gia, với lý do thâm hụt thương mại kéo dài của Mỹ là một tình trạng khẩn cấp quốc gia.
Tuy nhiên, Tòa án Tối cao Mỹ kết luận IEEPA không trao thẩm quyền áp thuế quan cho Tổng thống. Sau phán quyết này, chính quyền Mỹ phải hoàn trả các khoản thuế đã thu cho doanh nghiệp nhập khẩu. Tổng thống Trump sau đó chuyển sang áp dụng mức thuế toàn cầu tạm thời 10%, nhưng biện pháp này đã hết hiệu lực vào nửa đêm ngày 24/7.
Chính quyền Mỹ hiện sử dụng Điều 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974 để áp các mức thuế liên quan đến lao động cưỡng bức. Mức thuế dao động từ 10% đến 12,5%, áp dụng đối với các nền kinh tế cung cấp khoảng 99% tổng kim ngạch nhập khẩu của Mỹ.
Điều 301 cho phép Tổng thống áp thuế nhập khẩu và các biện pháp trừng phạt khác đối với những quốc gia bị xác định có hành vi hoặc chính sách thương mại không công bằng. Trong nhiệm kỳ đầu tiên, Tổng thống Trump từng sử dụng quy định này để áp thuế đối với hàng hóa Trung Quốc và các biện pháp đó đã vượt qua những thách thức pháp lý.
Nhà Trắng khẳng định Mỹ đang sử dụng thẩm quyền hợp pháp để xử lý các hành vi và chính sách gây cản trở thương mại, đồng thời cho rằng thuế quan theo Điều 301 là một công cụ có cơ sở pháp lý vững chắc.
Vụ kiện của 25 bang diễn ra sau hai vụ kiện khác do các doanh nghiệp nhỏ của Mỹ khởi xướng vào tháng 7/2026. Các nguyên đơn cho rằng chính quyền chưa chứng minh đầy đủ căn cứ áp thuế đối với từng nền kinh tế, cũng như chưa làm rõ các mức thuế sẽ góp phần loại bỏ hành vi liên quan đến lao động cưỡng bức như thế nào theo yêu cầu của Điều 301.
Theo chuyên gia luật Barry Appleton, việc chính quyền ba lần áp dụng các mức thuế toàn cầu có nội dung tương tự nhưng dựa trên những đạo luật khác nhau có thể đặt ra thách thức khi bảo vệ chính sách trước tòa. Tuy nhiên, khác với những cơ sở pháp lý được sử dụng trước đây, Điều 301 đã được các đời Tổng thống Mỹ áp dụng trong nhiều thập kỷ và có những yêu cầu cụ thể về điều tra, tham vấn và công khai hồ sơ.
Nguồn: CNBC/Associated Press
