Năm 2025 sắp kết thúc, giữa bộn bề công việc cuối năm để phấn đấu GDP cả nước tăng trưởng trên 8%, của việc triển khai đột xuất “Chiến dịch Quang Trung” xây lại nhà cho bà con vùng lũ trước Tết Âm lịch 2025 – 2026 là nỗi lo, niềm vui đan xen. Lo là vì tình hình địa chính trị thế giới biến động khó lường dẫn đến các mối liên kết kinh tế vốn tồn tại hằng chục năm nay, từng là chuẩn mực để giảng dạy tại các trung tâm nghiên cứu giáo dục trên thế giới bỗng nhiên không còn phù hợp với thực tiễn.
Vui là vì tình hình kinh tế đất nước đã phục hồi kiên cường. Sau 11 tháng của năm 2025 các chỉ số kinh tế vĩ mô đạt kết quả tốt, dự kiến cả 15/15 chữ số mà Quốc hội và Chính phủ đặt ra đều đạt và vượt chứng tỏ chủ trương lớn ổn định kinh tế vĩ mô, tạo đà cho sản xuất, xuất khẩu và đầu tư phát triển. Trong thành công chung của đất nước có sự đóng góp của các ngành, các địa phương, trong đó có ngành Dệt May Việt Nam. Đây là một trong số ít ngành sử dụng nhiều lao động, ít sử dụng tài nguyên mà vẫn lọt vào top 3 cường quốc có kim ngạch xuất khẩu lớn nhất thế giới (sau Trung Quốc và Banglades). Ở trong nước, nhóm ngành Dệt May cũng đứng nhóm 3 về tổng kim ngạch xuất khẩu (sau điện tử – điện thoại và máy móc phụ tùng). Có thể nói trong năm 2025 vừa qua, ngành Dệt May nằm trong số ngành hàng bị ảnh hưởng lớn nhất bởi quyết định đánh thuế đối ứng của Hoa Kỳ. Để hiểu thêm sâu sắc tác động của thuế này và tìm hiểu cách ứng xử của ngành trong năm 2025 và định hướng cho 2026 cũng như nghiên cứu chuyên sâu trong lĩnh vực này, cuốn sách chuyên khảo “Ngành Dệt May thế giới và Việt Nam 2026 trong màn sương mở của thuế đối ứng” của những người làm công tác nghiên cứu, điều hành trực tiếp ngành do Tiến sĩ Lê Tiến Trường làm chủ biên có thể giúp bạn đọc thắp lên ngọn đèn, chỉ ra con đường đi trong màn sương mù nhân tạo đó. Cuốn sách gồm 8 chương, có thể chia làm 4 nhóm chương giúp bạn đọc có cách nhìn tổng quan hơn, đa chiều hơn, giúp cho mỗi người đọc có thể đưa ra những quyết sách tự tin hơn, sát với thực tế hơn.
Các tác giả đã làm rõ bối cảnh thương mại – chính trị của chính sách thuế này của Hoa Kỳ. Đây là chính sách được ban hành do tình trạng khẩn cấp quốc gia nhằm đối phó với thâm hụt thương mại băng hoá kéo dài nhiều thập kỷ mà chưa có giải pháp phù hợp nhằm cải thiện tình hình. Như vậy, tính pháp lý của sắc lệnh hành pháp là có căn cứ, không thể đảo ngược và tác động sâu sắc đến thương mại song phương và đa phương với Hoa Kỳ. Mặc cho nhiều quốc gia và tổ chức quốc tế phản đối, nhưng hơn nửa năm đã trôi qua, chính sách thuế này đã đi vào thực tế, tác động toàn diện đến quan hệ thương mại song phương với Hoa Kỳ và nội tại nền kinh tế. Việt Nam cũng không phải ngoại lệ và Chính phủ Việt Nam đã có phản ứng rất sớm, chỉ sau 2 ngày công bố sắc lệnh, Tổng Bí thư Tô Lâm đã có cuộc điện đàm với Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump. Ngay sau đó Ban Chính sách, chiến lược Trung ương đã có nghiên cứu các kịch bản tác động đến kinh tế Việt Nam theo các mức thuế đàm phán.
Các tác giả tiếp tục đánh giá tác động đối với kết quả phát triển kinh tế 2025 và dự báo 2026. Đặc biệt đã làm rõ tác động của sắc thuế đối với thị trường dệt may toàn cầu và ảnh hưởng tới 2026. Tất nhiên trọng tâm của nghiên cứu vẫn là thị trường Hoa Kỳ. Cuốn sách còn tập trung đi sâu vào các mặt hàng chủ chốt của ngành như bông, sợi vải …
Bên cạnh các tác động trực tiếp của sắc thuế đối với ngành Dệt May Việt Nam, cuốn sách còn mở rộng cung cấp thêm các ảnh hưởng bởi xu thế tiêu dùng của các thị trường chủ lực và thị trường tài chính tiền tệ toàn cầu đối với ngành. Một vấn đề tưởng như ít liên quan đến doanh nghiệp dệt may là việc Ngân hàng Nhà nước có tiếp tục giữ hay bỏ chính sách giữ hạn mức tín dụng của các ngân hàng thương mại. Kết quả nghiên cứu trong cuốn sách chuyên khảo giúp người đọc hiểu rõ hơn tính 2 mặt của một chính sách vĩ mô, mở room tín dụng sẽ tốt hơn cho doanh nghiệp có chỉ số kinh doanh tốt, ngược lại các doanh nghiệp sẽ gặp nhiều khó khăn hơn khi chỉ số kinh doanh không tốt. Vấn đề đặt ra sau các phân tích này là vai trò của Tập đoàn, Hiệp hội trong tình hình hiện tại. Tập đoàn không chỉ hỗ trợ doanh nghiệp thành viên giữ vững và phát triển thị trường mà còn phải hỗ trợ trong cả quá trình tái cơ cấu lại doanh nghiệp để tồn tại và khẳng định xu thế tất yếu của phát triển là liên kết – hợp tác vượt qua khủng hoảng. Việc thiếu các Tổng Công ty ngành hàng trong Tập đoàn cũng là vấn đề đặt ra trong thời gian tới phải giải quyết.
Các khuyến nghị của cuốn sách đặt ra cho người đọc phải tiếp tục suy nghĩ để cụ thể hoá vào vị trí công tác của mình. Có những vấn đề về thị trường mà người cán bộ quản lý không thể tác động tăng sức mua nhưng có thể điều chỉnh linh hoạt và đa dạng hoá thị trường. Khuyến nghị tiếp tục đầu tư chiều sâu vào nâng cao năng suất lao động có lẽ là khuyến nghị yêu cầu vốn đầu tư cao nhất, lớn nhất và đòi hỏi phải xử lý đồng bộ nhiều vấn đề nhất như: chọn điểm nghẽn, đánh giá tác động của phát triển xanh, kinh tế tuần hoàn…
Khép lại 226 trang sách, băn khoăn lo lắng vẫn còn nhưng lại chuyển sang dạng khác. Từ lúc đầu lo lắng không rõ hướng ra đến chuyển thành cần gì nữa cho đèn sáng hơn, nhìn rõ đường đi hơn mà không chỉ cầu nguyện cho “sương mù” tan sớm. Cuốn sách góp phần gợi mở đường đi, cung cấp số liệu đầu vào, còn quyết định vẫn là trách nhiệm của những người điều hành. Hy vọng bạn đọc sẽ yêu thích cuốn sách – người bạn đồng hành với người điều hành doanh nghiệp dệt may cả năm 2026.
Bài viết của TS. Nguyễn Đức Kiên đăng tải trên Đặc san Dệt May và Thời trang số tháng 12/2025. Chi tiết tại đây!
