Chúng ta cơ bản đã hoàn thành mùa Đại hội cổ đông 2026 tại các đơn vị thành viên có vốn góp của Tập đoàn Dệt May Việt Nam (Vinatex), chỉ còn một số công ty và công ty Mẹ Tập đoàn sẽ hoàn thành trong tháng 5 này. Xét một cách tổng thể, 2025 là năm hoạt động sản xuất kinh doanh đạt độ đồng đều cao ở tất cả các doanh nghiệp, lần đầu tiên sau 30 năm thành lập tất cả các công ty sản xuất dệt may có vốn góp của Vinatex đều có hiệu quả. Các đơn vị gặp nhiều khó khăn nhất do chủ yếu chỉ sản xuất sợi như Dệt Nam Định, Dệt 8-3, Hanosimex, 2 chi nhánh Sợi của Tập đoàn đã có bước cải thiện lớn.
Năm 2025, trong các công ty có vốn góp của Vinatex đã có 3 doanh nghiệp đạt lợi nhuận hợp nhất trên 400 tỷ đồng (May Việt Tiến, Phong Phú và Hoà Thọ), trong đó có một công ty liên kết đạt trên 500 tỷ đồng (May Việt Tiến), 4 công ty đạt lợi nhuận/lợi nhuận hợp nhất từ trên 100 tỷ đến trên 200 tỷ đồng (May Nhà Bè, May 10, Dệt May Huế và May Hữu Nghị). Nhóm công ty có lợi nhuận sau thuế trên vốn điều lệ đạt trên 40% đã chiếm tới gần 30% các khoản đầu tư của công ty mẹ. Nhiều cái tên nổi tiếng, liên tục đứng đầu nhiều năm, có dấu hiệu chững lại sau giai đoạn dịch Covid-19, đến năm 2025 đã tái cấu trúc mô hình kinh doanh khá thành công, quay lại nhịp độ tăng trưởng tốt, trở lại vị trí dẫn đầu Tập đoàn như May Việt Tiến, Phong Phú. Các doanh nghiệp tiếp tục duy trì xu thế chất lượng tăng trưởng tốt liên tục trong 4 năm qua là Hoà Thọ và Dệt May Huế với tỷ suất lợi nhuận trên vốn điều lệ đạt ~100%. Năm nay cũng ghi nhận sự thay đổi đột phá về tăng trưởng hiệu quả tại 3 đơn vị là May 10 (lần đầu tiên trong lịch sử có lợi nhuận vượt 200 tỷ đồng, tăng trưởng 50%), Việt Thắng (tăng trưởng lợi nhuận 68%) là đơn vị sản xuất thuần dệt- sợi duy nhất có tỷ suất lợi nhuận trước thuế trên vốn điều lệ đạt trên 25%, May Hưng Yên (tăng trưởng lợi nhuận 28%).
Lần đầu tiên, danh mục doanh nghiệp có vốn góp của Tập đoàn trong sản xuất dệt may có 12 doanh nghiệp đạt Z-score loại A (loại tốt, tài chính lành mạnh với điểm Z-score trên 3.0) chiếm tỷ trọng 50% số doanh nghiệp, 4 doanh nghiệp đạt loại B (loại khá, ổn định với Z-score trên 1.8), chỉ còn 4 doanh nghiệp loại C (Z-score trên 1.1) nhưng cải thiện mạnh về điểm số so với 2024 tiệm cận ngưỡng điểm Z-score 1.8 của loại B, và 4 doanh nghiệp loại D chủ yếu là nhóm ngành sợi đang trên đà khắc phục khó khăn tích luỹ giai đoạn 2022-2024.
Chính trên nền tảng hoạt động đồng đều của các doanh nghiệp có vốn góp, nhất là các doanh nghiệp chi phối lớn như Phong Phú, Hoà Thọ, Dệt May Huế, năm 2025 kết quả lợi nhuận hợp nhất của Tập đoàn đã đạt kỷ lục mới với 1.479,8 tỷ đồng, tỷ suất lợi nhuận trước thuế trên vốn chủ sở hữu đạt 29,7%, đúng vào dịp kỷ niệm 30 năm thành lập.
Nhìn lại, chúng ta đã trải qua 5 năm (2021-2025) chịu nhiều thử thách, từ dịch bệnh Covid-19 năm 2021, xung đột Nga- Ucraina từ năm 2022, khủng hoảng thị trường và lần đầu suy giảm KNXK dệt may sau 30 năm mở cửa năm 2023, khủng hoảng ngành sợi từ 6/2022 đến 7/2024, thuế đối ứng 2025, các sức ép về giảm giá, truy vết nguồn gốc, sản xuất xanh, tuần hoàn từ các nhà mua hàng, cũng như siết chặt tín dụng của các tổ chức tín dụng, có thể nhận thấy các doanh nghiệp đều trưởng thành hơn rất nhiều về mức độ tự chủ chiến lược, linh hoạt trong sản xuất kinh doanh, cơ cấu mặt hàng, thị trường, đặc biệt là khả năng đánh giá, dự báo tình hình để phản ứng từ sớm, từ xa.
Điểm thú vị nhất ở các đại hội cổ đông đã diễn ra, tất cả các HĐQT, CQĐH của doanh nghiệp đều không tiếp cận các tình huống khách quan nêu trên như là những khó khăn để biện giải cho kết quả sản xuất kinh doanh suy giảm, hay nâng cao mức độ đóng góp vượt khó của lãnh đạo doanh nghiệp. Các doanh nghiệp đều đang tiếp cận diễn biến của thị trường dù là không mong muốn, dù là rất khó dự báo và tạo khó khăn rất lớn, như là một yếu tố đầu vào ngẫu nhiên mà các HĐQT, CQĐH phải giải quyết, không né tránh. Đối diện để giải quyết, đã giải quyết thì đi đến tận cùng, trở thành thông điệp chính gửi đến các cổ đông.
Bước chuyển biến thứ 2 cũng rất quan trọng, đó là phần lớn các đại hội không coi việc lao động cạnh tranh cao là vấn đề khó khăn không có giải pháp mà đã chuyển đổi thành tư duy xác lập tiền lương, tiền công như là yếu tố đầu vào cơ bản của sản phẩm, và chấp nhận theo thị trường tại từng địa phương. Với chuẩn thu nhập bằng 1,3 lần GRDP địa phương, đơn vị tốt là trên 1,5 lần GRDP bước đầu đã ngăn được xu thế liên tục suy giảm lao động, đã có 3 trong số 20 đơn vị ngành may tăng được lao động năm 2025, chấm dứt chuỗi 3 năm liên tiếp lao động giảm, đồng thời đạt tỷ lệ lao động trở lại doanh nghiệp sau tết Bính Ngọ lên tới 99%.
Tổng hợp lại bài học của các doanh nghiệp cũng như Tập đoàn những năm qua chính là bài học của tư duy tự chủ, từ trí tuệ chung cấp Tập đoàn mang tính định hướng, gợi mở đã nhanh chóng chuyển hoá thành chủ động hành động ở cơ sở. Chấp nhận có sự hỗ trợ với các doanh nghiệp còn yếu để vươn lên, nhưng hình thành bộ KPIs đo lường mức độ tự chủ để xác định lộ trình cải thiện tại đơn vị. Với 4 trụ cột KPIs tự chủ về thị trường, tài chính, sản xuất và nhân lực, tinh thần và tư duy tự chủ đã trở thành văn hoá chung toàn Tập đoàn, nhất là ở các đơn vị còn yếu kém, đang phải có hỗ trợ, phấn đấu tự chủ như là danh dự của đội ngũ quản lý và người đại diện.
Điểm mới của tự chủ đang được xây dựng và hình thành không phải là “đóng cửa”, không nhận sự giúp đỡ nhưng cũng không giúp đỡ ai, tính liên kết thấp, GÓC NHÌN tự chủ có màu sắc “tự túc, tự cấp”. Mà khía cạnh văn hoá tự chủ hiện nay là tự chủ trong cạnh tranh, tự chủ trong liên kết, luôn sẵn sàng mở rộng phạm vi ảnh hưởng và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Tự chủ không còn chỉ là lo kế hoạch từng năm được cổ đông giao mà là tự chủ để hướng tới tự cường. Tự xây dựng cho doanh nghiệp mình và cả tập đoàn mạnh mẽ hơn, có chiều sâu hơn, và trở nên “tự cường” hơn.
Từ chủ trương và hành động cụ thể xây dựng doanh nghiệp tự chủ, tự cường, với các kết quả bước đầu của 5 năm thử thách vừa qua, đội ngũ các nhà quản trị doanh nghiệp trong Tập đoàn đã có được sự “tự tin”. Tự tin ở năng lực của đội ngũ, tự tin ở sự dẫn dắt của Tập đoàn, tự tin ở sức mạnh liên kết, tự tin ở khả năng ứng cứu, hỗ trợ, vượt khó của hệ thống doanh nghiệp trong Tập đoàn.
Chính từ những điểm chung mang tính chất thông tin di truyền tương tự “ADN” trong cơ thể, cho nên dù đã có gần 20 đại hội cổ đông khác nhau trong 2 tuần qua thì dòng chủ lưu được nêu bật đều là “Tự tin – Tự chủ – Tự cường”, dự báo sát, kế hoạch ứng phó chi tiết nhưng linh hoạt, bình tĩnh, kiên định và quyết tâm cao của đội ngũ CBNV ở tất cả các đơn vị.
Nhìn về năm 2026 và thời gian tới, các đại hội đều thể hiện dự báo chung là biến động còn mạnh, thị trường có thể xoay chiều liên tục vì thuế quan, chiến tranh, lạm phát… và chỉ doanh nghiệp có năng lực ứng phó nhanh mới tiếp tục duy trì được vị thế trong thị trường. Các doanh nghiệp đều quyết định chọn lựa hướng đóng góp cho tăng trưởng trên 10% của đất nước thông qua tăng thặng dư xuất nhập khẩu, hoặc tăng giá trị tăng thêm (VA), tăng thu nhập cho người lao động trên 10% chứ không phải tăng chiều rộng về doanh thu, kim ngạch. Tăng trưởng TFP đạt trên 6% hàng năm. Các doanh nghiệp đều xác định phải xây dựng các trung tâm lợi nhuận mới ngoài sản xuất thông thường, nhưng bám trong chuỗi giá trị dệt may thế giới. Nếu trước đây, chủ yếu chúng ta tập trung nâng cấp phương thức kinh doanh từ gia công lên FOB, ODM, hay sản xuất nguyên liệu tăng giá trị nội địa thì hiện nay chúng ta bắt đầu nghiên cứu và tham gia khu vực logistics của ngành thời trang toàn cầu. Các đơn vị đều có sự nghiên cứu kỹ lưỡng chiến lược phát triển kinh tế sau khi sắp xếp lại địa phương, vận hành chính quyền 2 cấp, và nhất là sau khi có Nghị quyết Đại hội 14 của Đảng trong tháng 1 vừa qua để điều chỉnh chiến lược doanh nghiệp phù hợp quy hoạch vĩ mô và 2 mục tiêu 100 năm của đất nước.
Vinatex đã có những thay đổi tích cực, mang tính đổi mới cao trong 5 năm qua, với trụ cột là tự chủ, tự cường trong doanh nghiệp. Thị trường và quan hệ kinh tế quốc tế diễn biến phức tạp đã trở thành một bình thường mới. Kết quả sản xuất kinh doanh hàng năm có thể tăng, có thể giảm nhưng quyết tâm luôn cao, luôn nắm thế chủ động trong cuộc chơi sẽ là tâm thế mới của các đơn vị trong Tập đoàn. Lãnh đạo Tập đoàn và doanh nghiệp đều thống nhất có nền tảng và văn hoá tự chủ – tự cường thì chúng ta sẽ luôn tự tin bước vào chặng đường thử thách mới.
Bài viết của TS. Lê Tiến Trường – Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Dệt May Việt Nam đăng trên Đặc san Dệt May và Thời trang số tháng 5/2026. Chi tiết tại đây!
