Nghe tóm tắt nội dung bài viết:
Ba mươi năm hình thành và phát triển của Công đoàn Dệt May Việt Nam là hành trình song hành cùng sự lớn mạnh của ngành dệt may và Tập đoàn Dệt May Việt Nam. Từ vai trò đại diện, chăm lo và bảo vệ quyền lợi người lao động, Công đoàn đã từng bước khẳng định vị thế là một bộ phận hữu cơ trong doanh nghiệp, dưới sự lãnh đạo của cấp uỷ Đảng cùng với đội ngũ quản lý tạo nên sức mạnh tổng hợp, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và chất lượng nguồn nhân lực ngành dệt may.
Dấu mốc phát triển và đồng hành
Dệt may là một trong những ngành chịu tác động trực tiếp và nhạy cảm trước những biến động của thị trường. Với một ngành sử dụng đông lao động, tổ chức Công đoàn không chỉ là đơn vị đồng hành mà còn là một cấu phần quan trọng trong hệ thống quản trị doanh nghiệp, đảm nhiệm vai trò giữ ổn định lực lượng lao động, tạo sự thống nhất về tư tưởng, nhận thức và thúc đẩy tinh thần đồng hành của người lao động. 30 năm Công đoàn Dệt May Việt Nam có thể chia làm 4 giai đoạn trong quá trình phát triển, với những bối cảnh đặc thù và áp lực rất riêng:
Giai đoạn 1996 – 2007: Là giai đoạn Công đoàn của Tổng Công ty Dệt May Việt Nam (nay là Tập đoàn Dệt May Việt Nam) hoạt động với các thành viên là Công đoàn các công ty trực thuộc Tập đoàn theo quyết định của Chính phủ. Giai đoạn này, cạnh tranh lao động chưa quá gay gắt, Việt Nam còn lợi thế về chi phí nhân công. Tuy nhiên doanh nghiệp và tổ chức Công đoàn phải làm quen với các cuộc đánh giá của khách hàng áp dụng các tiêu chuẩn đánh giá cho lao động như SA8000, OHSAS18000, hội nhập quốc tế về lao động ngày càng sâu rộng, gây áp lực lớn lên tổ chức đại diện cho người lao động.
Giai đoạn 2008 – 2014: Là nhiệm kỳ đầu tiên Công đoàn Tập đoàn chuyển đổi sang mô hình thí điểm Công đoàn ngành Dệt May. Thời gian này xảy ra khủng hoảng kinh tế thế giới 2011-2012, ảnh hưởng nghiêm trọng đến việc làm và thu nhập, lạm phát và lãi suất trong nước. Đây là giai đoạn nhiều thách thức với Công đoàn Dệt May Việt Nam khi vừa phải vận hành thử nghiệm mô hình mới, vừa cùng đội ngũ đoàn viên công đoàn đối diện các khó khăn của thị trường ảnh hưởng trực tiếp đến người lao động, đồng thời phải phát triển đoàn viên sang khu vực doanh nghiệp tư nhân ngoài Tập đoàn Dệt May Việt Nam.
Giai đoạn 2015 – 2020: Là giai đoạn Công đoàn Dệt May Việt Nam hoạt động trong điều kiện Công ty Mẹ Tập đoàn Dệt May đã cổ phần hóa với 53,4% vốn Nhà nước, đồng thời có kế hoạch giảm dần sự chi phối của Nhà nước tại Tập đoàn. Giai đoạn này nhiều vấn đề mới phát sinh gay gắt, nhất là cạnh tranh lao động. Cùng với đó là sự thiếu hụt các kỹ năng căn bản của người lao động trong diễn biến ngày càng nhanh của cuộc Cách mạng Công nghiệp lần thứ 4.
Giai đoạn 2021 đến nay: Bên cạnh áp lực chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, phát triển kinh tế tuần hoàn và thích ứng với làn sóng công nghệ mới, ngành dệt may còn phải đối mặt với những hệ lụy kéo dài sau đại dịch Covid-19. Chuỗi cung ứng nguyên phụ liệu bị đứt gãy, nguồn lao động biến động mạnh, cùng những bất ổn kinh tế và địa chính trị toàn cầu đã tạo ra những thách thức chưa từng có đối với các doanh nghiệp dệt may.
Việc sắp xếp và tinh gọn bộ máy Công đoàn Việt Nam được triển khai mạnh mẽ nhằm hướng tới một hệ thống hoạt động hiệu lực, hiệu quả và sâu sát với người lao động. Chủ trương này tập trung nguồn lực tiết kiệm được để chuyển đổi số và nâng cao trực tiếp các phúc lợi, quyền lợi cho đoàn viên. Vai trò đại diện và bảo vệ quyền lợi hợp pháp chính đáng cho người lao động của Công đoàn ngành không chỉ là thương lượng với nhà quản lý mà còn là việc nâng cấp người lao động đạt các yêu cầu mới, phòng chống nguy cơ thất nghiệp – một nhiệm vụ trọng tâm hết sức thách thức.
Tại Tập đoàn Dệt May Việt Nam, Đảng ủy luôn lãnh đạo trực tiếp hoạt động tổ chức công đoàn. Những nội dung liên quan đến việc làm, tiền lương, thu nhập và đời sống người lao động luôn dành được sự quan tâm đặc biệt trong các chương trình hành động, nghị quyết của Đảng ủy. Tập đoàn Dệt May Việt Nam đánh giá cao năng lực của Ban Thường vụ Công đoàn Dệt May Việt Nam trong việc triển khai quyết liệt, linh hoạt các chỉ đạo của cấp ủy và ban lãnh đạo các doanh nghiệp nhằm hội tụ nguồn lực đáp ứng tốt nhất yêu cầu của thị trường và khách hàng, qua đó tạo nên sức mạnh chung cho toàn hệ thống.
Hiệu quả được thể hiện bằng những con số rất cụ thể: trong 5 năm qua, năng suất lao động bình quân tăng trên 60%, thu nhập người lao động tăng 68%, trong khi lợi nhuận doanh nghiệp tăng gấp hai lần. Nhờ đó, thu nhập bình quân của đoàn viên Công đoàn Dệt May Việt Nam năm 2025 đạt hơn 12 triệu đồng/người/tháng, cao hơn khoảng 1,4 – 1,5 lần mức lương bình quân của lao động các ngành công nghiệp sản xuất trên cả nước, 6 tháng đầu năm 2026 tiếp tục tăng thêm trên 10%. Đây là những con số thuyết phục, cho thấy vai trò của cả người lao động, tổ chức công đoàn và đội ngũ quản lý trong việc cùng nhau tạo giá trị chung, mang lại lợi ích hài hòa cho doanh nghiệp, người lao động, xã hội.
Cùng với đó, Công đoàn Dệt May Việt Nam đã triển khai đồng bộ nhiều hoạt động tuyên truyền, vận động, chăm lo đời sống và hỗ trợ người lao động, góp phần giữ vững nguồn nhân lực cho doanh nghiệp. Những kết quả đạt được không phải là thành quả của các giải pháp ngắn hạn mà là sự tích lũy từ quá trình kiên trì xây dựng niềm tin, sự gắn kết và đồng hành cùng người lao động và người sử dụng lao động qua nhiều nhiệm kỳ. Minh chứng rõ nét là từ năm 2024, đặc biệt trong năm 2025, tỷ lệ người lao động trở lại làm việc sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán Bính Ngọ đạt từ 99–100% – mức cao hiếm có đối với một ngành sử dụng đông lao động như dệt may.
Công đoàn đã chuyển từ những hoạt động mang tính phong trào, bề nổi sang những hoạt động chiều sâu, gắn với tâm tư tình cảm, đời sống và những nhu cầu cụ thể của người lao động. Chính điều đó đã tạo nên sức hút, sự lan tỏa và gắn kết chặt chẽ hơn giữa người lao động với doanh nghiệp. Có thể khẳng định, Công đoàn đã hoàn thành tốt vai trò là một bộ phận cấu thành của doanh nghiệp, dưới sự lãnh đạo của cấp ủy Đảng cùng với đội ngũ quản lý xây dựng nên năng lực cạnh tranh tổng thể của toàn doanh nghiệp.
“Công đoàn tri thức” – kiến tạo nguồn nhân lực cho kỷ nguyên mới
Công tác chăm lo cho người lao động không chỉ dừng ở hỗ trợ trước mắt, mà cốt lõi là đầu tư, bồi dưỡng để người lao động nâng cao nhận thức, trình độ, tay nghề, từ đó có việc làm ổn định, thu nhập tốt hơn và cơ hội phát triển bản thân. Đây cũng chính là giá trị nhân văn sâu sắc của “sứ mệnh vị nhân sinh” mà công đoàn và doanh nghiệp cùng hướng tới.
Dệt may có đặc thù sử dụng số lượng lao động rất lớn, tỷ lệ lao động nữ cao, trình độ giáo dục phổ biến từ THCS đến THPT. Đoàn viên của Công đoàn Dệt May Việt Nam trải dài trên 30/34 tỉnh thành của cả nước với nhiều dân tộc, tôn giáo khác nhau, nhưng điểm chung là đời sống còn nhiều khó khăn, cần được hỗ trợ và định hướng. Vì vậy, các hoạt động của Công đoàn Dệt May Việt Nam phải mang màu sắc riêng của doanh nghiệp, phù hợp với đặc điểm của người lao động cũng như điều kiện từng vùng miền. Công tác tuyên truyền, vận động để hiểu đúng chủ trương, chính sách của Nhà nước và doanh nghiệp có ý nghĩa quan trọng, giúp họ vượt qua được những thời điểm khó khăn, đồng thời không tự mãn, không chủ quan ở những thời điểm thuận lợi.
Thời gian qua, Công đoàn Dệt May Việt Nam đã linh hoạt, sáng tạo nhiều mô hình, như các hoạt động:
- Tạo động lực thi đua “Lao động giỏi, lao động sáng tạo”, khuyến khích cải tiến kỹ thuật, sáng kiến nhằm nâng cao năng suất lao động, hiệu quả sản xuất kinh doanh;
- Xây dựng môi trường làm việc hài hòa, ổn định, tiến bộ; chăm lo đời sống tinh thần, vật chất cho người lao động;
- Bồi đắp, nuôi dưỡng bản sắc ngành nghề, văn hóa Tập đoàn, kỷ luật lao động và phẩm chất đạo đức cho người lao động.
Tập đoàn Dệt May Việt Nam đánh giá cao mô hình đào tạo, huấn luyện, chuẩn bị những kỹ năng, kiến thức mới cho người lao động dệt may trước làn sóng của tự động hóa, AI và công nghệ 4.0. Việc bảo vệ người lao động đã chuyển từ hình thức đấu tranh để đạt được một số tiêu chuẩn sáng tạo ra năng lực mới, giúp người lao động không bị đào thải khi điều kiện công nghệ, thị trường đổi thay. Bảo vệ “từ sớm, từ xa” là mô hình linh hoạt mà hiếm các công đoàn ngành sản xuất thực hiện, nhưng Công đoàn Dệt May Việt Nam đã kiên trì triển khai trong nhiều năm qua.
Có thể thấy, Công đoàn và Tập đoàn đã xây dựng một “Hệ sinh thái nhân văn vì người lao động”, nơi người lao động cảm thấy được tôn trọng, phát triển và lan tỏa giá trị sống tích cực. Đó chính là “vũ khí sắc bén” nhất để giữ chân người lao động, thu hút nhân tài và tạo nên sự khác biệt trong hành trình 30 năm xây dựng Tập đoàn và Công đoàn Dệt May Việt Nam.
Trong giai đoạn tới, với yêu cầu tăng trưởng cao, các ngành sử dụng nhiều lao động sẽ không thể tiếp tục phát triển theo chiều rộng mà buộc phải đi vào chiều sâu. Trong quá trình đó, vai trò của nhà quản lý là đầu tư công nghệ, mở rộng thị trường, còn vai trò của người lao động là chủ động thay đổi để đáp ứng được những yêu cầu mới về công nghệ, thiết bị, về trình độ tự động hóa để theo kịp sự thay đổi chung của thị trường.
Tập đoàn Dệt May Việt Nam đặt mục tiêu thu nhập của người lao động phải tăng trưởng trên 10% hàng năm, đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng GDP cả nước. Muốn đạt được điều đó, năng suất lao động phải tăng trên 10%, người lao động cần tuân thủ và khai thác thật tốt các công nghệ, thiết bị mới được đầu tư.
Bước vào giai đoạn 2026 – 2030, phong trào thi đua “Lao động giỏi, năng suất cao, thu nhập tốt” do Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam phát động đã mở ra một định hướng phát triển mới cho tổ chức công đoàn cũng như mục tiêu tăng trưởng mới của cộng đồng doanh nghiệp.
Trong bối cảnh hiện nay, khi tổng cầu thế giới về dệt may chỉ tăng khoảng 2% mỗi năm và lợi thế cạnh tranh về chi phí lao động của Việt Nam đang dần thu hẹp, để đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng 2 con số của đất nước, ngành Dệt May Việt Nam chỉ còn 2 con đường là tăng thặng dư xuất nhập khẩu và tăng thu nhập cho người lao động 2 con số để theo kịp và không bị loại bỏ khỏi cơ cấu kinh tế của đất nước.
Trên tinh thần đó, phong trào thi đua cần gắn kết đồng thời ba mục tiêu: nâng cao trình độ, tay nghề của người lao động; tăng năng suất, hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp; cải thiện thu nhập, mang lại lợi ích thiết thực cho người lao động. Công đoàn Dệt May Việt Nam cần phối hợp với lãnh đạo các doanh nghiệp xây dựng, làm rõ nội hàm các tiêu chí “lao động giỏi”, “năng suất cao”, “thu nhập tốt” trong giai đoạn 5 năm tới; có cột mốc, chỉ tiêu, phương pháp cụ thể, bảo đảm phong trào thi đua được triển khai thực chất, không cào bằng, thực sự trở thành động lực nâng cao năng suất lao động, chất lượng nguồn nhân lực và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.
Dấu mốc 30 năm sẽ mở ra hành trình phát triển mới của Công đoàn Dệt May Việt Nam với mô hình “Công đoàn tri thức” – nơi khơi nguồn sáng tạo, nâng cao năng lực làm chủ công nghệ và giúp người lao động thích ứng với các tiêu chuẩn bền vững toàn cầu. Từ đó, Công đoàn ngày càng khẳng định vị thế rõ nét trong sự nghiệp xây dựng đội ngũ lao động dệt may tinh nhuệ, chuyên nghiệp, văn minh, hiệu quả, tạo nền tảng cho sự phát triển khởi sắc của doanh nghiệp và toàn ngành trong kỷ nguyên mới của dân tộc./.
Bài viết của TS. Lê Tiến Trường – Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Dệt May Việt Nam đăng trên Đặc san Dệt May và Thời trang số tháng 8/2026. Chi tiết tại đây!
