Chuỗi cung ứng dệt may toàn cầu đang tiếp tục tái cấu trúc dưới tác động của thuế quan, địa chính trị, chi phí logistics và yêu cầu ngày càng cao về truy xuất nguồn gốc, phát triển bền vững. Trong bối cảnh đó, lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp không còn chỉ nằm ở giá thành hay quy mô sản xuất, mà ngày càng phụ thuộc vào độ ổn định của lực lượng lao động, chất lượng kỹ năng và năng lực tổ chức sản xuất. Với ngành Dệt May Việt Nam, giữ được người lao động cốt lõi, giữ được kỹ năng và nhịp vận hành đang trở thành điều kiện để giữ đơn hàng và vị thế trong chuỗi cung ứng.
Từ biến động thị trường đến sức ép nhân lực
Những biến động của thị trường thời gian qua cho thấy chuỗi cung ứng dệt may không còn vận hành theo logic cũ. Đơn hàng dịch chuyển nhanh hơn, thời gian giao hàng ngắn hơn, yêu cầu về chất lượng, trách nhiệm xã hội, xuất xứ nguyên liệu và minh bạch dữ liệu ngày càng chặt chẽ hơn. Nhà mua hàng không chỉ tìm nơi có chi phí thấp, mà ưu tiên hơn những nhà cung ứng có khả năng phản ứng nhanh, tổ chức sản xuất ổn định và duy trì chất lượng trong điều kiện biến động. Nhân lực không còn là câu chuyện hậu cần của sản xuất, nhân lực đang trở thành một phần của năng lực cạnh tranh. Đó cũng là mạch nhìn xuyên suốt trong nhiều số Đặc san Dệt may và Thời trang Việt Nam gần đây của Vinatex: khi thị trường biến động, năng lực nội sinh, khả năng giữ nhịp sản xuất và chất lượng đội ngũ là yếu tố quyết định sức chống chịu của doanh nghiệp.
Từ góc nhìn đó, bài toán nhân lực của ngành dệt may đã thay đổi. Nếu trước đây, nhiều doanh nghiệp coi trọng việc “đủ người để chạy chuyền”, thì nay yêu cầu không chỉ là số lượng. Doanh nghiệp phải giữ được lực lượng lao động cốt lõi, tổ chức được đội ngũ có kỹ năng phù hợp và duy trì được nhịp sản xuất đủ linh hoạt để đáp ứng mặt hàng mới, đơn hàng ngắn và các thay đổi liên tục của thị trường.
Có thể nói, cạnh tranh của doanh nghiệp dệt may hiện nay không chỉ nằm ở máy móc hay giá thành, mà còn nằm ở khả năng giữ người, giữ kỹ năng và biến nguồn nhân lực thành lợi thế vận hành thực chất.
Giữ người lao động cốt lõi là giữ năng lực sản xuất
Trong điều kiện thị trường còn nhiều bất định, một doanh nghiệp có thể có nhà xưởng, thiết bị, thậm chí có đơn hàng, nhưng nếu lực lượng lao động biến động lớn thì hiệu suất sẽ khó giữ ổn định. Mất người lao động đồng nghĩa với mất nhịp chuyền, tăng chi phí tuyển mới, đào tạo lại và rủi ro phát sinh lỗi trong sản xuất.
Ngay sau Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, tỷ lệ người lao động quay trở lại làm việc tại các đơn vị thuộc Vinatex đạt từ 98% đến 100%, tiếp nối xu hướng ổn định của những năm gần đây. Đây không chỉ là một chỉ số nhân sự tích cực, mà còn phản ánh rõ hiệu quả từ chính sách chăm lo, phúc lợi, giữ việc làm và ổn định thu nhập của các doanh nghiệp trong hệ thống. Từ nền tảng đó, nhiều đơn vị có thể mở máy sớm, ổn định dây chuyền nhanh và bắt nhịp sản xuất ngay từ đầu năm.
Tinh thần chung mà Lãnh đạo Tập đoàn nhiều lần nhấn mạnh là: ổn định lực lượng lao động không chỉ để bảo đảm sản xuất trước mắt, mà là giữ nền tảng cho hiệu suất dài hạn và khả năng thích ứng trước thị trường. Cách tiếp cận này rất phù hợp với thực tiễn hiện nay, khi một nhà máy muốn giữ khách hàng thì trước hết phải giữ được sự ổn định bên trong. Thực tế tại một số đơn vị cho thấy, nơi nào làm tốt chính sách chăm lo và tạo được niềm tin cho người lao động, nơi đó có độ bền tốt hơn về sản xuất.
Từ “đủ người” sang “đúng kỹ năng”
Chuỗi cung ứng mới đòi hỏi một cấu trúc nhân lực mới. Người lao động không còn chỉ cần làm thuần thục một thao tác cố định, mà ở nhiều vị trí phải thích ứng nhanh với mặt hàng mới, quy trình mới, thiết bị mới và yêu cầu chất lượng ngày càng cao hơn.
Đó là lý do bài toán nhân lực của dệt may hiện nay phải dịch chuyển từ “đủ người” sang “đúng kỹ năng”. Lao động trực tiếp cần được đào tạo theo hướng thực chất hơn, sát chuyền hơn, sát mặt hàng hơn. Cán bộ kỹ thuật và quản lý sản xuất cũng phải nâng năng lực điều phối, xử lý tình huống tại hiện trường và phối hợp nhanh giữa các bộ phận.
Trong định hướng năm 2026, Vinatex đã đặt ra rõ nét các nhiệm vụ nhân sự gắn trực tiếp với chiến lược hiệu suất: hoàn thiện mô hình tổ chức và hệ thống chức danh; chuẩn hóa khung năng lực; xây dựng kế hoạch nhân lực theo nhu cầu sản xuất và chiến lược thị trường; đào tạo các nội dung trọng tâm như sản xuất – năng suất – chất lượng, ngoại ngữ, kỹ năng khách hàng; đồng thời xây dựng hệ thống KPIs gắn với năng suất và thu nhập. Điều đó cho thấy quản trị nhân lực đang được kéo lại gần hơn với yêu cầu thực tế của sản xuất kinh doanh.
Ở đây, điểm mấu chốt không chỉ là đào tạo nhiều hơn, mà là đào tạo đúng hơn. Đào tạo phải đi vào những kỹ năng doanh nghiệp đang thiếu, những điểm nghẽn thực sự của nhà máy và những năng lực cần cho giai đoạn cạnh tranh mới.
Tuyến giữa là “điểm tựa” của hiệu suất
Một trong những mắt xích quan trọng nhất của bài toán nhân lực hiện nay là đội ngũ quản lý tuyến giữa. Tổ trưởng, chuyền trưởng, quản đốc, trưởng ca… là lực lượng gần người lao động nhất, đồng thời cũng là lớp người trực tiếp giữ nhịp vận hành hằng ngày.
Khi đơn hàng thay đổi nhanh, mẫu mã phức tạp hơn, biên lợi nhuận hẹp hơn, nếu tuyến giữa không đủ năng lực thì doanh nghiệp rất dễ rơi vào tình trạng có người nhưng không tổ chức được việc, có đơn hàng nhưng không chuyển hóa được thành năng suất.
Tinh thần điều hành mà Vinatex đang hướng tới cũng rất rõ: muốn nâng hiệu suất tổng hợp thì phải bắt đầu từ con người, từ tổ chức và từ kỷ luật thực thi ngay trong từng đơn vị, từng dây chuyền, từng vị trí quản lý. Đây là cách tiếp cận đúng trong bối cảnh thị trường không cho phép doanh nghiệp chậm hơn yêu cầu của khách hàng.
Trong giai đoạn chuỗi cung ứng đang tái định hình, bài toán nhân lực cần được nhìn như một phần của chiến lược cạnh tranh. Giữ người lao động cốt lõi để giữ nhịp sản xuất. Nâng kỹ năng để thích ứng với mặt hàng mới. Xây dựng đội ngũ quản lý tuyến giữa đủ bản lĩnh để giữ hiệu quả vận hành. Đó không còn là các việc riêng của phòng nhân sự, mà là những điều kiện để doanh nghiệp giữ đơn hàng, giữ khách hàng và duy trì dư địa phát triển trong chuỗi cung ứng toàn cầu đang thay đổi từng ngày.
Bài viết được đăng trên Đặc san Dệt May và Thời trang số tháng 6/2026. Chi tiết tại đây!
