Chính phủ ban hành Nghị định số 283/2026/NĐ-CP (NĐ283), ngày 15/7/2026, quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động (LĐ), bảo hiểm xã hội (BHXH) và người lao động (NLĐ) Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng. NĐ283 gồm 06 chương, 68 điều, có hiệu lực từ ngày 10/9/2026 và thay thế Nghị định 12/2022/NĐ-CP (NĐ12). Việc nắm bắt các điểm mới của NĐ283 có ý nghĩa rất quan trọng đối với các doanh nghiệp (DN) sử dụng nhiều lao động như các DN dệt may.

Bổ sung một số trường hợp chuyển hồ sơ vụ vi phạm có dấu hiệu tội phạm
NĐ283 tiếp tục kế thừa quy định này của NĐ12 về các hành vi phải chuyển hồ sơ vụ vi phạm sang cơ quan tiến hành tố tụng để truy cứu trách nhiệm hình sự và bổ sung thêm một số hành vi mới như sử dụng giấy tờ, tài liệu giả mạo; khai thác, chia sẻ, sử dụng trái phép thông tin, dữ liệu trong cơ sở dữ liệu về NLĐ và thông tin về thị trường LĐ chưa được cơ quan nhà nước có thẩm quyền công bố; mua bán, trao đổi, chiếm đoạt trái phép các thông tin, dữ liệu trong cơ sở dữ liệu về NLĐ và thông tin về thị trường LĐ chưa được cơ quan nhà nước có thẩm quyền công bố; xâm phạm danh dự, uy tín hoặc nhân phẩm của NLĐ khi xử lý kỷ luật lao động; một số trường hợp tái phạm trong lĩnh vực LĐ, BHXH, …. Việc bổ sung các hành vi này là cần thiết để bảo đảm sự đồng bộ với quy định pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân, phù hợp với chủ trương đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực LĐ, BHXH và đặc biệt là nâng cao tính răn đe đối với cá nhân, tổ chức có hành vi sử dụng, mua bán, trao đổi, chiếm đoạt trái phép thông tin về NLĐ.
DN cần lưu ý, sau khi chuyển hồ sơ mà cơ quan tiến hành tố tụng không truy cứu trách nhiệm hình sự, hồ sơ sẽ được chuyển lại cho người có thẩm quyền để thực hiện các thủ tục tiếp theo về xử phạt vi phạm hành chính theo quy định.
Sửa đổi, bổ sung một số quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lao động, bảo hiểm xã hội
Điều 10.1 NĐ283 bổ sung hành vi và quy định phạt tiền đến 20 triệu đồng đối với DN có hành vi phân biệt đối xử trong việc làm khi không xuất phát từ yêu cầu đặc thù của công việc và các hành vi duy trì, bảo vệ cho NLĐ dễ bị tổn thương. Quy định này nhằm bảo đảm phù hợp với Luật Việc làm 2025. Thực tế, các hành vi này mà DN rất hay mắc phải trong tuyển dụng LĐ khi đặt ra các điều kiện về giới (ví dụ: thông báo tuyển dụng ghi rõ: ưu tiên tuyển nam hoặc ưu tiên tuyển nữ), độ tuổi (ví dụ thông báo tuyển dụng ghi rõ “ưu tiên/chỉ tuyển lao động dưới 35 tuổi”), tình trạng thai sản, hôn nhân, … đối với những công việc không có các đặc thù hoặc phải duy trì, bảo vệ cho NLĐ dễ bị tổn thương. Để không vi phạm và có thể bị xử phạt về hành vi này, DN cần quan tâm đến việc tuyển dụng, nội dung thông báo tuyển dụng không chứa đựng thông tin về phân biệt đối xử trong việc làm.
– Điều 10.2 NĐ283 bổ sung hành vi và mức phạt tiền đến 80 triệu đồng khi DN thực hiện hành vi khai thác, chia sẻ, sử dụng trái phép thông tin, dữ liệu trong cơ sở dữ liệu về NLĐ và thông tin thị trường lao động chưa được cơ quan nhà nước có thẩm quyền công bố, phổ biến mà không bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Trường hợp DN có hành vi mua bán, trao đổi, chiếm đoạt những thông tin, dữ liệu này thì mức phạt có thể lên đến 140 triệu đồng. Với NĐ283 dữ liệu của NLĐ là đối tượng được kiểm soát chặt về mặt pháp lý; bảo đảm sự phù hợp với quy định tương ứng của pháp luật việc làm và bảo vệ dữ liệu cá nhân. Chính vì vậy, để phòng tránh rủi ro có thể bị xử phạt đối với các hành vi này, DN cần rà soát việc thu thập, lưu trữ, khai thác và chia sẻ hồ sơ nhân viên, dữ liệu tuyển dụng, thông tin tiền lương, BHXH và dữ liệu hệ thống quản trị nhân sự, đặc biệt khi chia sẻ giữa công ty mẹ – công ty con, công ty liên kết hoặc đơn vị cung cấp dịch vụ nhân sự.
– Điều 12.2 NĐ283 bổ sung hành vi và mức phạt tiền đến 40 triệu đồng khi DN không thực hiện đăng ký, điều chỉnh thông tin đăng ký lao động cho NLĐ khi nộp hồ sơ đăng ký, điều chỉnh thông tin tham gia BHXH.
– Điều 21.3 NĐ283 làm rõ hành vi vi phạm về không công khai nội dung chính của đối thoại hoặc quy chế dân chủ ở cơ sở tại nơi làm việc. Khi NSDLĐ/DN không công khai: danh sách thành viên đại diện tham gia đối thoại của bên NSDLĐ và bên NLĐ; tình hình sản xuất, kinh doanh của NSDLĐ; nội quy lao động, thang lương, bảng lương, định mức lao động, nội quy, quy chế và các văn bản quy định khác của NSDLĐ liên quan đến quyền lợi, nghĩa vụ và trách nhiệm của NLĐ; các thỏa ước lao động tập thể mà NSDLĐ tham gia; việc trích lập, sử dụng quỹ khen thưởng, quỹ phúc lợi và các quỹ do NLĐ đóng góp (nếu có); việc trích nộp kinh phí công đoàn, đóng BHXH, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp; tình hình thực hiện thi đua, khen thưởng, kỷ luật, giải quyết khiếu nại, tố cáo liên quan đến quyền, nghĩa vụ và lợi ích của NLĐ; nội dung khác theo quy định của pháp luật sẽ bị phạt tiền đến 20 triệu đồng.

Thay đổi bố cục và cách tiếp cận trong quy định về xử phạt các hành vi chậm đóng, trốn đóng BHXH
NĐ283 đã tách riêng quy định về xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi chậm đóng (Điều 43) và trốn đóng BHXH (Điều 44), cũng như quy định cụ thể hóa các hành vi vi phạm, hình thức xử phạt nhằm bảo đảm phù hợp với thời hạn đóng BHXH theo Luật BHXH năm 2024.
Đối với chậm đóng BHXH: Làm rõ tiêu chí để xác định hành vi là chậm đóng BHXH và phân biệt chậm đóng với trốn đóng là quy định về thời hạn đóng BHXH theo Điều 34 Luật BHXH năm 2024. Một điểm mới là NĐ283 bổ sung biện pháp xử phạt cảnh cáo nếu NSDLĐ bị xác định là có hành vi chậm đóng BHXH dưới 400 nghìn đồng tại thời điểm lập biên bản vi phạm hành chính. Đối với các trường hợp chậm đóng khác mức phạt tiền đối với NSDLĐ là tổ chức được xác định theo số lượng NLĐ bị vi phạm hoặc tỷ lệ trên tổng số tiền chậm đóng với mức phạt từ 12 – 15% tổng số tiền BHXH bắt buộc chậm đóng tại thời điểm lập biên bản, tối đa 150 triệu đồng.
Đối với trốn đóng BHXH: NĐ283 không còn quy định chung chung về hành vi trốn đóng BHXH mà quy định cụ thể hơn các trường hợp được coi là trốn đóng, đi kèm với mức xử phạt dựa trên tính chất, quy mô của vi phạm. Trường hợp NSDLĐ không đăng ký đóng BHXH hoặc đăng ký không đủ số người thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc sau thời hạn mà Luật BHXH năm 2024 quy định thì mức xử phạt áp dụng đối với NSDLĐ là tổ chức có thể từ 12 đến 150 triệu đồng. Riêng với hành vi NSDLĐ là tổ chức đăng ký tiền lương làm căn cứ đóng BHXH thấp hơn quy định hoặc không đóng/đóng không đầy đủ số tiền đã đăng ký sau 60 ngày kể từ thời hạn đóng và đã được cơ quan có thẩm quyền đôn đốc được xác định là hành vi trốn đóng BHXH có thể bị xử phạt từ 18 – 20% tổng số tiền trốn đóng, tối đa 150 triệu đồng.
Bên cạnh đó, NSDLĐ là tổ chức còn bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả như phải đóng đủ số tiền BHXH còn thiếu, nộp một khoản tiền tương đương 0,03%/ngày trên số tiền chậm đóng hoặc trốn đóng BHXH. Với quy định này, NĐ283 đã có sự chuyển biến mạnh trong giải quyết tình trạng chậm đóng, trốn đóng BHXH theo hướng phòng ngừa, nhận diện và phân loại sớm hành vi vi phạm về BHXH, từ đó nâng cao ý thức tuân thủ của NSDLĐ và bảo vệ quyền lợi BHXH của NLĐ.

Xử phạt vi phạm hành chính do không tổ chức khám sức khỏe cho NLĐ và xử lý vấn đề NLĐ từ chối khám sức khỏe
Theo khoản 2 Điều 33 NĐ283, khi NSDLĐ là tổ chức có hành vi không tổ chức khám sức khỏe định kỳ hoặc khám phát hiện bệnh nghề nghiệp cho NLĐ có thể bị xử phạt từ 02 triệu đồng đến tối đa 150 triệu đồng và áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả là buộc tổ chức khám theo quy định. So với khoản 2 Điều 22 NĐ12 thì hành vi vi phạm và mức xử phạt đối với NSDLĐ là tổ chức vi phạm không thay đổi.
Theo đó, nếu NSDLĐ là tổ chức không tổ chức khám sức khỏe (định kỳ hoặc phát hiện bệnh nghề nghiệp) cho NLĐ là vi phạm và có thể bị áp dụng hình thức xử phạt với các mức phạt tiền như trên. Trước đây, theo khoản 2 Điều 21 Nghị định số 28/2020/NĐ-CP quy định: “Trường hợp người sử dụng lao động đã tổ chức khám sức khỏe định kỳ, khám bệnh nghề nghiệp cho người lao động nhưng người lao động không muốn khám” thì NSDLĐ không vi phạm và không bị xử phạt. Tuy nhiên, loại trừ này không còn được NĐ12, NĐ283 quy định và vô hình chung gây ra nhiều quan điểm khác nhau về thế nào là NSDLĐ “không tổ chức khám sức khỏe định kỳ hoặc khám phát hiện bệnh nghề nghiệp cho người lao động” giữa NSDLĐ và cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Do vậy, DN cần hiểu, diễn giải và chứng minh bằng hồ sơ, tài liệu hợp pháp như sau:
– Khoản 2 Điều 33 NĐ283 quy định rõ chỉ xử phạt đối với NSDLĐ “không tổ chức” khám sức khỏe (định kỳ hoặc phát hiện bệnh nghề nghiệp) theo quy định, tức NSDLĐ không thực hiện một, một vài hoặc tất cả các hoạt động sau: không lựa chọn cơ sở khám phù hợp; không bố trí thời gian, địa điểm khám sức khỏe; không thông báo cho NLĐ về việc khám sức khỏe; không chi trả chi phí khám sức khỏe cho NLĐ; không tạo điều kiện cho NLĐ thực hiện việc khám sức khỏe là vi phạm và có thể bị xử phạt.
– Trường hợp NSDLĐ đã thực hiện đầy đủ các hoạt động trên mà khi kết thúc đợt khám sức khỏe theo thông báo trước đó gửi NLĐ vẫn còn một hoặc một số NLĐ chưa khám sức khỏe, NSDLĐ cần thực hiện các hành động sau:
+ Tổ chức khám bổ sung đối với NLĐ chưa được khám bằng các hành động như: lựa chọn cơ sở khám phù hợp; bố trí thời gian, địa điểm khám sức khỏe; thông báo cho NLĐ chưa khám về việc khám sức khỏe bổ sung; chi trả chi phí khám sức khỏe cho NLĐ; tạo điều kiện cho NLĐ thực hiện việc khám sức khỏe bổ sung. Thực tế việc một hoặc một số NLĐ chưa khám có thể vì nhiều nguyên nhân khác nhau như đang nghỉ thai sản, điều trị bệnh, đi công tác tại địa điểm khác hoặc cũng có thể là NLĐ từ chối khám. Chính vì vậy, cần phải tổ chức khám bổ sung trước khi “quy kết” NLĐ không hợp tác trong việc khám sức khỏe.
+ Khi đã tổ chức khám bổ sung bảo đảm những NLĐ chưa khám có thể tham gia nhưng NLĐ vẫn không khám bổ sung thì NSDLĐ mới có thể quy kết là NLĐ không hợp tác trong việc khám sức khỏe và cần yêu cầu NLĐ đó ký xác nhận vào văn bản từ chối khám sức khỏe.
– Tất cả các hồ sơ về việc tổ chức khám sức khỏe cần được xác lập, lưu giữ dưới dạng văn bản và dữ liệu điện tử bao gồm: hợp đồng thuê đơn vị khám sức khỏe có đủ điều kiện; thông báo khám sức khỏe đã gửi cho NLĐ; hóa đơn thanh toán và đặc biệt là văn bản của NLĐ từ chối khám sức khỏe. Các tài liệu, hồ sơ này sẽ là nguồn chứng cứ để chứng minh với cơ quan nhà nước có thẩm quyền về việc NSDLĐ đã thực hiện mọi thủ tục, hành động theo quy định, cần thiết và phù hợp để tổ chức khám sức khỏe lần đầu và bổ sung nhằm loại trừ trách nhiệm bị xử phạt VPHC do không tổ chức khám sức khỏe theo quy định.
Bài viết được đăng trên Đặc san Dệt May và Thời trang số tháng 11/2026. Chi tiết tại đây!






