Ngành may mặc Bangladesh đang nỗ lực lấy lại đà tăng trưởng trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu, áp lực giá, bất ổn địa chính trị và các yêu cầu tuân thủ ngày càng khắt khe. Tuy nhiên, cuộc khủng hoảng khí đốt kéo dài đang đẩy ngành xuất khẩu lớn nhất nước này vào một giai đoạn bất ổn mới, khi sản xuất tại nhiều nhà máy sụt giảm mạnh, đe dọa hoạt động xuất khẩu và niềm tin của các thương hiệu quốc tế.
Hiện sản lượng tại các nhà máy may mặc ở Dhaka, Gazipur, Savar, Narayanganj và Mymensingh đã giảm trung bình 30–40% do thiếu khí đốt nghiêm trọng; tại một số nhà máy, mức giảm lên tới 60%. Các lĩnh vực nhuộm, giặt và hoàn tất chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.
Ông Mahmud Hasan Khan, Chủ tịch Hiệp hội các nhà sản xuất và xuất khẩu hàng may mặc Bangladesh (BGMEA), cho biết hệ thống khí đốt quốc gia hiện chỉ cung cấp khoảng 2,65–2,7 tỷ feet khối/ngày, thấp hơn nhu cầu thực tế. Tình hình trở nên nghiêm trọng hơn sau khi một kho chứa và tái hóa khí LNG nổi tại Maheshkhali phải ngừng hoạt động sau vụ cháy ngày 21/7, khiến nguồn cung cho hệ thống quốc gia giảm khoảng 450–500 triệu feet khối/ngày.
Theo các nhà máy, công đoạn nhuộm và hoàn tất cần áp suất khí tối thiểu khoảng 15 PSI để duy trì sản xuất liên tục, nhưng tại phần lớn khu vực, áp suất hiện chỉ còn 1–3 PSI, thậm chí gần bằng 0 ở một số nơi.
Hệ quả là nhiều nhà máy không thể vận hành nồi hơi, lượng vải bán thành phẩm tồn đọng gia tăng và toàn bộ chuỗi cung ứng bị chậm lại. Riêng tại Narayanganj, hơn 1.000 nhà máy định hướng xuất khẩu đang chịu ảnh hưởng nghiêm trọng; nhiều đơn vị nhuộm có nguy cơ phải tạm dừng hoạt động nếu tình trạng thiếu khí không sớm được khắc phục.
Trong tháng 7 – tháng đầu tiên của năm tài chính 2026–2027, kim ngạch xuất khẩu hàng may mặc Bangladesh cũng giảm nhẹ so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, Chủ tịch BGMEA cho rằng chưa có lý do để quá lo ngại. Theo ông, xuất khẩu hàng may mặc tháng 7/2026 đạt 3,89 tỷ USD, giảm khoảng 2% so với tháng 7/2025 – thời điểm ngành ghi nhận mức tăng trưởng cao.
Dù vậy, ông Mahmud Hasan Khan thừa nhận triển vọng cả năm vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức thực tế, trong đó có vấn đề năng lượng.
Do thiếu khí đốt, nhiều doanh nghiệp đang phải sử dụng máy phát điện chạy dầu diesel, LPG hoặc CNG để duy trì sản xuất, khiến chi phí tăng mạnh. Tuy nhiên, theo các doanh nghiệp trong ngành, vấn đề đáng lo ngại hơn cả thiệt hại tài chính là nguy cơ suy giảm niềm tin của các khách hàng quốc tế.
Các thương hiệu lớn như H&M, Inditex, Walmart, Marks & Spencer, Nike, Levi’s, PVH, Gap và Target đang theo dõi sát tình hình tại Bangladesh. Các bộ phận phụ trách tuân thủ và đại diện của các nhãn hàng đang kiểm tra năng lực sản xuất cũng như việc sử dụng nhiên liệu thay thế tại các nhà máy.
Giới chuyên gia cảnh báo, nếu ngành may mặc Bangladesh không bảo đảm được tiến độ giao hàng, khách hàng quốc tế có thể chuyển đơn hàng sang các quốc gia cạnh tranh. Một trong những lợi thế quan trọng của Bangladesh trên thị trường toàn cầu là khả năng cung cấp sản phẩm đạt chất lượng đúng thời hạn. Nếu lợi thế này bị suy giảm do khủng hoảng khí đốt, các quốc gia như Việt Nam, Ấn Độ, Campuchia hay Pakistan có thể tận dụng cơ hội để gia tăng thị phần.
Trong bối cảnh hiện nay, người mua quốc tế không chỉ quan tâm đến giá thấp mà còn coi trọng khả năng bảo đảm nguồn năng lượng và giao hàng đúng hạn. Vì vậy, vấn đề năng lượng đang trở thành một thách thức kinh tế lớn đối với ngành dệt may Bangladesh.
Trước tình hình trên, BGMEA đã tổ chức cuộc họp khẩn với đại diện Buyers Forum Bangladesh – tổ chức đại diện cho các khách hàng quốc tế. BGMEA cho biết công tác sửa chữa kho chứa và tái hóa khí LNG nổi bị hư hỏng tại Maheshkhali đang được triển khai khẩn trương. Nguồn cung khí cho các khu công nghiệp được kỳ vọng bắt đầu cải thiện từ ngày 8/8 và trở lại gần mức bình thường vào ngày 14/8 nếu việc sửa chữa diễn ra đúng kế hoạch.
Do đây được xem là một cuộc khủng hoảng tạm thời, BGMEA đã đề nghị các khách hàng xem xét chấp nhận chậm giao hàng từ 1–2 tuần đối với những nhà máy bị ảnh hưởng, tùy từng trường hợp cụ thể.
Các doanh nghiệp cho rằng việc sửa chữa cơ sở LNG có thể giúp giảm bớt khó khăn trước mắt, nhưng cảnh báo tăng trưởng xuất khẩu sẽ khó duy trì nếu Bangladesh không giải quyết được vấn đề an ninh năng lượng trong dài hạn.
Giới công nghiệp đang kêu gọi sớm đầu tư thêm các kho chứa và tái hóa khí LNG nổi và trên bờ, xây dựng cơ sở lưu trữ khí và ưu tiên bảo đảm nguồn năng lượng cho các khu công nghiệp.
Ngành may mặc không chỉ là lĩnh vực xuất khẩu chủ lực mà còn đóng vai trò quan trọng đối với việc làm và nguồn thu ngoại tệ của Bangladesh. Vì vậy, các bên liên quan cho rằng bảo đảm an ninh năng lượng cần được xem là một trong những ưu tiên kinh tế hàng đầu nhằm duy trì năng lực xuất khẩu, uy tín quốc tế và vị thế của Bangladesh trên thị trường toàn cầu.
Nguồn: Bangladesh Textile Today
