Thương hiệu quốc gia (National Brand) được hiểu là tên, các ký hiệu, khẩu hiệu, biểu tượng, thiết kế hoặc là tổng hợp những yếu tố trên với mục đích xác định hàng hóa hay dịch vụ của một hay một nhóm nhà cung cấp để phân biệt với những đối thủ cạnh tranh khác. Một thương hiệu quốc gia mạnh mẽ không chỉ có lợi ích cho doanh nghiệp xuất khẩu, mà còn tạo ra một hình ảnh tích cực về quốc gia trên thị trường thế giới, góp phần tăng cường lòng tin từ phía các đối tác thương mại, đầu tư nước ngoài, và du khách quốc tế.
Thương hiệu quốc gia và thương hiệu của sản phẩm doanh nghiệp có gắn kết chặt chẽ qua lại, vừa là thước đo các lợi thế cạnh tranh về uy tín và giá cả, lợi ích có thể mang lại cho người tiêu dùng, vừa là động lực và có sức mạnh mang tính biểu trưng mức độ ảnh hưởng đến các quyết định mua sắm của người tiêu dùng thông qua các sản phẩm cụ thể, các hoạt động xúc tiến thương mại hay các hoạt động văn hóa nghệ thuật kết thành nền tảng vững chắc để các doanh nghiệp phát triển.
Nhiều năm nay, Việt Nam không chỉ được thế giới đánh giá là điểm sáng trong bức tranh phục hồi, phát triển kinh tế, mà còn trong xây dựng, phát triển Thương hiệu quốc gia. Theo kết quả đánh giá của Tổ chức Brand Finance, giá trị “Thương hiệu Quốc gia Việt Nam” liên tục được cải thiện trên bảng xếp hạng thế giới, tăng hơn 2,1 lần về quy mô và tăng 11 bậc trong xếp hạng giai đoạn 6 năm từ 2018 – 2024 và liên tục tăng trưởng với tốc độ nhanh nhất thế giới: Đạt 235 tỷ USD năm 2018 (xếp hạng thứ 43/100 Thương hiệu quốc gia giá trị nhất thế giới, tăng 2 bậc so với năm 2017); đạt 274 tỷ USD năm 2019 (tăng 16,5% so với năm trước và tăng 1 bậc, xếp hạng thứ 42); đạt 319 tỷ USD năm 2020 (tăng 29% và tăng 9 bậc, xếp thứ 33); đạt 388 tỷ USD năm 2021 (tăng 21% và duy trì vị trí thứ 33); đạt 431 tỷ USD năm 2022 (tăng 11% và tăng hạng 1 bậc lên vị trí thứ 32) và đạt 498,13 tỉ USD năm 2023 (tăng 15,6%, xếp bậc thứ 32/100 và 33/12). Cũng năm 2023, Fitch Ratings nâng xếp hạng tín nhiệm quốc gia dài hạn của Việt Nam lên mức BB+ (từ mức BB), với triển vọng “Ổn định”. Năm 2024, giá trị “Thương hiệu Quốc gia Việt Nam” đạt 507 tỷ USD, xếp hạng 32/193 quốc gia và vùng lãnh thổ, tăng 1 bậc và 2% so với năm 2023.
Danh sách Top 100 thương hiệu giá trị nhất Việt Nam 2025 cũng đã được Brand Finance công bố. Theo đó, tổng giá trị của 100 thương hiệu giá trị nhất Việt Nam đạt 38,4 tỷ USD. Tập đoàn Viettel đứng đầu với giá trị thương hiệu đạt 7,4 tỷ USD (Viettel cũng là thương hiệu đứng đầu trong lĩnh vực viễn thông Việt Nam). Vinamilk xếp thứ 2, giá trị thương hiệu đạt 2,6 tỷ USD. Vietcombank đứng thứ 3, với giá trị thương hiệu đạt 2,4 tỷ USD và là thương hiệu ngân hàng giá trị nhất Việt Nam.
Theo thống kê từ Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương), giá trị các thương hiệu Việt tăng gần 150% trong 7 năm qua, từ 203 tỷ USD (năm 2017) lên 507 tỷ USD (2024). Giá trị Thương hiệu quốc gia của Việt Nam không ngừng gia tăng với tốc độ trung bình khoảng 20-30% hàng năm. Thương hiệu Việt ngày càng khẳng định được vị thế của mình trên thị trường trong nước và quốc tế.
Việt Nam phấn đấu đến năm 2030 sẽ có trên 1.000 sản phẩm đạt Thương hiệu quốc gia Việt Nam, góp phần khẳng định Việt Nam là quốc gia có hàng hóa và dịch vụ chất lượng, có năng lực cạnh tranh cao trên thị trường quốc tế.
Giá trị Thương hiệu quốc gia Việt Nam nằm trong nhóm thương hiệu mạnh nhờ những chủ trương, chính sách đúng đắn và nỗ lực của Đảng, Nhà nước và Chính phủ về cải cách môi trường đầu tư kinh doanh, mở rộng các quan hệ song phương và đa phương, hỗ trợ xuất nhập khẩu; cũng như hiệu quả hoạt động Chương trình Thương hiệu quốc gia Việt Nam của Chính phủ trong việc hỗ trợ xây dựng và quảng bá hình ảnh, Thương hiệu quốc gia Việt Nam thông qua các thương hiệu sản phẩm nổi tiếng, các thương hiệu doanh nghiệp mạnh, doanh nghiệp dẫn đầu trên thị trường. Đồng thời, kết quả cũng ghi nhận sự năng động, sáng tạo của các doanh nghiệp Việt Nam, đã nỗ lực vượt qua nhiều khó khăn, thách thức để duy trì xây dựng, phát triển và quản trị thương hiệu sản phẩm, thương hiệu doanh nghiệp mình góp phần gia tăng giá trị Thương hiệu quốc gia Việt Nam trên trường quốc tế, nhất là những doanh nghiệp Thương hiệu quốc gia Việt Nam các ngành viễn thông, ngân hàng, thực phẩm.
Thương hiệu ngày càng có vai trò quan trọng trong chiến lược cạnh tranh và phát triển của mỗi doanh nghiệp, ngành, địa phương và cả quốc gia. Một doanh nghiệp có sản phẩm với thương hiệu uy tín thì thương hiệu của doanh nghiệp đó sẽ được nâng cao. Một quốc gia có nhiều doanh nghiệp với thương hiệu mạnh sẽ là nền tảng quan trọng để nâng tầm thương hiệu của một quốc gia. Nói cách khác, một Thương hiệu quốc gia mạnh khi có nhiều thương hiệu doanh nghiệp mạnh và ngược lại. Hiện trên thế giới đã có hơn 80 nước triển khai chương trình xây dựng Thương hiệu quốc gia.
Việt Nam đã xây dựng và triển khai Chương trình Thương hiệu quốc gia Việt Nam (Vietnam Value) theo Quyết định số 253/2003/ QĐ-TTg ngày 25/11/2003 và kể từ năm 2008 đã chính thức lấy ngày 20-4 hàng năm là “Ngày Thương hiệu Việt Nam”. Theo thời gian, số lượng doanh nghiệp (DN) được công nhận có sản phẩm đạt Thương hiệu quốc gia ngày càng tăng: 30 DN năm 2008; 62 DN năm 2014; 97 DN năm 2018… Hàng năm, các DN này có hàng chục mặt hàng xuất khẩu kim ngạch thuộc Top 10 thế giới; đóng góp cho thu NSNN hàng trăm nghìn tỷ đồng; thu hút hàng trăm nghìn lao động và hỗ trợ an sinh cho cộng đồng xã hội hàng nghìn tỷ đồng và một số sản phẩm Thương hiệu quốc gia đã mang tầm quốc tế…
Quản lý, thực hiện Chương trình Thương hiệu quốc gia Việt Nam trong giai đoạn mới của cạnh tranh và hội nhập quốc tế đòi hỏi có sự gia tăng gắn kết thương hiệu sản phẩm của doanh nghiệp với các hoạt động thu hút đầu tư, quảng bá văn hóa, du lịch; sự phối hợp đồng bộ, thống nhất của hệ thống thể chế từ kinh tế, thương mại đến ngoại giao, từ trung ương đến địa phương và cộng đồng doanh nghiệp cả nước, bám sát nguyên tắc “ưu tiên cho nhóm sản phẩm hàng đầu và tập trung vào những thị trường ưu tiên”…
Đặc biệt, để xây dựng thành công Thương hiệu quốc gia trong khát vọng hùng cường, đòi hỏi sự đồng thuận và có tổ chức thống nhất chung trong sự đồng hành của Nhà nước với doanh nghiệp; sự kết hợp chặt chẽ và hiệu quả bàn tay nhà nước với bàn tay thị trường và xã hội, xử lý hài hòa lợi ích doanh nghiệp với lợi ích cộng đồng quốc gia, dân tộc; tăng cường sự nhận biết và uy tín đối với các sản phẩm mang thương hiệu Việt Nam; xây dựng Việt Nam là một quốc gia có sức cạnh tranh cao về hàng hoá, dịch vụ đa dạng, phong phú và gắn với các giá trị “Chất lượng – Đổi mới, Sáng tạo – Năng lực tiên phong”; hấp dẫn các nhà nhập khẩu, phân phối, đầu tư, các du khách, người lao động và người tiêu dùng cả trong nước, cũng như trên toàn thế giới..!
Đồng thời, doanh nghiệp phải khắc phục tư duy lỗi thời “hàng tốt xuất khẩu, hàng kém bán trong nước”; nỗ lực chinh phục người tiêu dùng Việt Nam trên cơ sở xây dựng mạng lưới phân phối rộng khắp, khép kín, với sự phối hợp của đông đảo Hiệp hội ngành nghề và sự kết hợp chặt chẽ, hiệu quả giữa hai bàn tay thị trường và bàn tay Nhà nước; đáp ứng mọi yêu cầu chất lượng, giá cả và thỏa mãn thị hiếu đa dạng, ngày càng khắt khe, tôn trọng và bảo vệ quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng; gìn giữ và bảo vệ thương hiệu để tránh sản phẩm bị làm giả trên thị trường; kiểm soát biên giới chặt chẽ, không “tham bát bỏ mâm”, không cho phép hàng ngoại chất lượng thấp tràn vào thị trường trong nước hoặc “mượn” xuất xứ Việt Nam để trung chuyển xuất khẩu, né thuế, chiếm đoạt các ưu đãi hay lách các hàng rào bảo hộ trong cạnh tranh thương mại quốc tế ngày càng gay gắt hơn.
Xây dựng Thương hiệu quốc gia trong chiến lược tổng thể chung là một bước phát triển nhận thức và hành động của lãnh đạo các bộ, các ngành, các cơ quan TW và địa phương, các doanh nghiệp và cả cộng đồng xã hội Việt Nam; là thước đo và động lực quan trọng cho phát triển doanh nghiệp đất nước trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế.
Thương hiệu quốc gia là thước đo và động lực phát triển cả vĩ mô và vi mô. Đã qua rồi thời kỳ hàng nội vô danh, ẩn danh hay mượn danh thương hiệu ngoại. Đã đến lúc hàng Việt và doanh nghiệp Việt Nam tự tin hơn và vươn ra, tự đến với người tiêu dùng bằng đôi chân, trí tuệ thông minh và bản lĩnh thương trường của chính mình, trước mắt và lâu dài, cũng là phương tiện quan trọng để hàng Việt vươn xa, hội nhập thành công.
Bài viết của TS. Nguyễn Minh Phong đăng trên Đặc san Dệt May và Thời trang số tháng 5/2026. Chi tiết tại đây!
