Thị trường năm 2026 tiếp tục tiềm ẩn nhiều biến động về thuế quan, địa chính trị và chi phí logistics. Bên cạnh đó, diễn biến chiến sự tại một số khu vực trên thế giới không những gia tăng rủi ro mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến chuỗi cung ứng của ngành dệt may. Trước những yếu tố đó, các doanh nghiệp trong hệ thống Tập đoàn Dệt May Việt Nam đã có những nhận định và đánh giá sớm về mức độ ảnh hưởng của thị trường để xây dựng những kịch bản ứng phó phù hợp.
Ông Thân Đức Việt – Tổng Giám đốc Tổng Công ty May 10 – CTCP
Sau phán quyết ngày 20/2/2026 của Tòa án Tối cao Mỹ về việc chấm dứt thuế đối ứng toàn cầu, một số khách hàng đã giữ đơn hàng sơ mi basic tại Ấn Độ, không chuyển sang May 10 sản xuất như trao đổi năm ngoái. Các chủng loại mặt hàng khác như jacket, quần, suit thì vẫn đang đảm bảo được đơn hàng đến tháng 5, riêng với jacket là tháng 6.
Dự kiến, Indonesia và châu Âu sẽ ký kết hiệp định C3 vào cuối năm 2026, có hiệu lực từ năm 2027, các mặt hàng dệt may của Indonesia xuất đi châu Âu có thể được giảm từ 10% về 0%. Điều này khiến một số khách hàng sẽ chuyển sang đặt hàng sản phẩm sơ mi ở Indonesia.
Từ tháng 6, 7 năm 2025, một số khách hàng Mỹ đã yêu cầu May 10 chuyển đổi, mở rộng sản xuất ra ngoài Việt Nam, như là các nước Ai Cập, Indonesia, tuy nhiên đây là một câu chuyện dài hạn và cần tính toán kĩ lưỡng.
Bà Nguyễn Hồng Liên – Thành viên HĐQT, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Dệt May Huế
Như những nhận định từ năm 2025 của Dệt May Huế, diễn biến của quý 1/2026 có sự biến động mạnh đối với ngành hàng, mặt hàng, khách hàng của ngành may, tuy nhiên lại ổn định hơn đối với ngành sợi.
Đối với ngành may, mặt hàng phức tạp nhiều hơn, số lượng đơn hàng lớn, tuy nhiên thời gian giao hàng ngắn nên phải tổ chức sản xuất hàng loạt trên nhiều chuyền. Khách hàng giao dịch cũng tương đối nhiều, không còn lo ngại về đơn hàng may, đơn vị cần tính toán đến vận hành cho sản xuất trong cả quý 2. Tuy nhiên, trong điều kiện mặt hàng thay đổi, thời gian sản xuất ngắn, cần cân nhắc để bố trí mặt hàng phù hợp tối ưu cho sản xuất, tăng năng suất trong tình hình biên lợi nhuận của ngành may liên tục bị thu hẹp. Với ngành sợi, số lượng đơn hàng hiện nay đã đủ tới 75% cho tháng 4.
Từ khi xảy ra chiến sự giữa Mỹ và Iran, Dệt May Huế lại ghi nhận những dấu hiệu giao dịch tích cực cả về ngành sợi lẫn ngành may. Khách hàng chủ động giao dịch các đơn hàng sớm. Đối với ngành sợi thì tập trung ở thị trường Trung Quốc, giao dịch nhiều sau thời gian nghỉ lễ. Các khách hàng may có xu hướng thúc đẩy năng lực xa, từ tháng 8, tháng 9, tuy nhiên cần phải thận trọng và theo dõi về độ chắc chắn của đơn hàng, bởi các đơn hàng liên tục thay đổi về cả mẫu mã, thời gian giao hàng lẫn số lượng. Có những đơn hàng mẫu mã đã sản xuất rồi nhưng vẫn xảy ra thay đổi và điều này đang diễn ra thường xuyên hơn. Tất cả các khách hàng, nhà cung cấp đều mong muốn có một kịch bản lạc quan về tình hình chiến sự sẽ diễn ra trong thời gian ngắn.
Với nhận định như vậy, khác với quý 1 là lo lắng, ưu tiên cho công tác ổn định sản xuất, thời gian này Dệt May Huế sẽ tập trung tìm kiếm những giải pháp phù hợp để thương lượng, nhằm tăng tính hiệu quả cho các đơn hàng. Trong thời điểm hiện nay, với các nhân sự ngành may, giải pháp chung nhất là theo dõi sát sao và cập nhật tình hình từ nhiều nguồn thông tin, từ chính các khách hàng của mình, đa dạng thị trường, đa dạng khách hàng để giảm thiểu rủi ro.
Bà Hoàng Thùy Oanh – Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Cổ phần Dệt May Hòa Thọ
Tại Hòa Thọ, các khách hàng chưa có đánh giá rõ nét với những biến động mới nhất của thị trường. Tuy nhiên, từ thực tế hoạt động của đơn vị, xin chia sẻ 4 nhận định về tình hình thị trường trong giai đoạn hiện nay.
Thứ nhất, tiếp tục có sự thay đổi trong chu kỳ đặt hàng. Kế hoạch đơn hàng cho sản xuất từ giữa cuối tháng 6 trở đi có dấu hiệu chậm hơn so với thông lệ. Đây là tâm lý phòng vệ của các khách hàng nhằm theo dõi sức mua và những biến động của thuế quan. Trong quý 3 và 4, thời gian sản xuất tiếp tục được rút ngắn để khách hàng có thể tối ưu tồn kho. Hòa Thọ đã sẵn sàng các công tác về quản trị, sản xuất để linh hoạt với các đơn hàng nhỏ, nhanh nhưng gấp.
Thứ 2, cũng như tình hình tại May 10, khách hàng tại Hòa Thọ cũng xảy ra tình trạng tái cấu trúc mạng lưới nhà cung ứng và dịch chuyển sang các nước có chi phí và thuế thấp hơn. Các mặt hàng cơ bản đã dịch chuyển nhanh mạnh sang Bangladesh, Ấn Độ, một số nước tại châu Phi có mức thuế quan thấp để bù đắp cho chi phí và mức thuế tăng. Tại Hòa Thọ, một số mã hàng căn bản, số lượng tốt đã được chuyển đi, phần lớn còn lại là những đơn hàng có số lượng nhỏ, kết cấu phức tạp, có chất liệu, nguyên liệu mới. Đối với các nhà máy có quy mô lớn, sản xuất những mã hàng căn bản sẽ đối mặt với nhiều thách thức. Nếu chúng ta chỉ cạnh tranh bằng giá thì lợi thế trong năm 2026 sẽ bị ảnh hưởng.
Thứ 3, nhận định về việc quan tâm về quản trị rủi ro thuế quan và những rào cản kỹ thuật. Sau phán quyết của tòa án tối cao Mỹ về vấn đề thuế đối ứng của Trump giai đoạn từ tháng 4/2025 và thuế toàn cầu 10%, dự kiến 15%, hiện nay, các khách hàng đang rà soát lại toàn bộ chuỗi cung ứng. Chính quyền Mỹ đang siết chặt việc truy xuất nguồn gốc để tránh vi phạm việc chuyển tải bất hợp pháp với mức thuế toàn cầu 10%, dự kiến 15%, thấp hơn mức thuế đối ứng là 20% trước đó. Nhưng Hòa Thọ nhận định rằng, việc các đối tác hiện có của đơn vị có thể tăng giá mua hàng hoặc giảm mức chia sẻ là rất thấp, bởi giai đoạn thuế đối ứng đến 20% thì đơn vị có chia sẻ với khách, nhưng chia sẻ ở mức rất thấp, cần phải đồng hành và hợp tác chứ chưa đủ để hỗ trợ toàn bộ cho tầng phát sinh thuế giai đoạn đó. Cho nên bây giờ với mức 10% hay 15% cũng chưa có những hỗ trợ hoặc tăng giá từ khách hàng. Trong tình hình này, đơn vị cũng tiếp tục cùng với các khách hàng, nhà cung cấp kiểm soát lại xuất xứ hàng hóa cũng như tiếp cận các nguồn cung nội địa phù hợp, tiếp tục thương lượng về mức chia sẻ trong điều kiện toàn cầu mới.
Thứ 4, đơn vị nhận thấy sẽ có rủi ro kép về địa chính trị và logistics. Hiện nay, căng thẳng Mỹ và Iran leo thang khiến cho khu vực Biển Đỏ sẽ có nguy cơ gián đoạn trở lại. Các hành trình đi châu Âu, đặc biệt là đến Bờ Đông của Mỹ có khả năng sẽ kéo dài thời gian vận chuyển. Đơn vị cũng nhận định là giai đoạn đó sẽ thiếu container và cước phí tăng, bởi vậy Hòa Thọ đang cùng với khách hàng xây dựng lại kế hoạch sản xuất và tính toán thời gian giao hàng để tránh tình trạng đứt gãy chuỗi cung ứng.
Ông Nguyễn Hùng Quý – Giám đốc điều hành Tập đoàn, TV HĐTV, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Tổng Công ty Dệt May miền Nam – Vinatex (VSC)
Với thông tin trước mắt về chính sách thuế của Mỹ, nhiều khách hàng có xu hướng dịch chuyển một số đơn hàng qua Việt Nam. Điển hình là tới thời điểm hiện nay, tất cả các đơn vị trong Ban SXKD May gần như đã đủ nguồn hàng sản xuất đến hết quý 2 năm 2026. Dự kiến cho tất cả các đơn vị đang làm việc với khách hàng trong Ban SXKD May thì khả năng cũng sẽ đủ cho quý 3.
Tuy nhiên, quý 4 là thời điểm mà chúng ta cần phải theo dõi sát sao, đặc biệt là với tình hình chiến sự ở Iran. Tới thời điểm bây giờ có thể chưa ảnh hưởng, nhưng dự đoán chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến giá nguyên phụ liệu. Khi giá nguyên phụ liệu tăng lên, giá thành sẽ tăng lên, mà khách hàng chắc chắn không tăng giá. Vì vậy, đây cũng là thách thức cho tất cả các đơn vị. Với dự báo thị trường thay đổi liên tục như vậy, quý 4 năm 2026 sẽ là quý mà chúng ta cần phải theo dõi sát sao để có những phương án linh hoạt, sắp xếp sản xuất cho phù hợp.
Bà Lê Thị Quê Hương – Thành viên HĐQT, Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Sợi Phú Bài
Nhìn chung, về mặt thị trường, trước khi chiến tranh xảy ra, giá sợi và đơn hàng đều thuận lợi. Dựa trên giá nguyên liệu đã có, thị trường thuận lợi và hiệu quả tốt hơn vào tháng 3, 4. Tuy nhiên, chiến tranh xảy ra nên giá dầu và nguyên liệu xơ đã bị ảnh hưởng, giá bông cũng tăng lên, dự kiến ảnh hưởng vào tháng 5, 6 và những tháng sắp tới. Trước mắt, Phú Bài đã có đơn hàng đến tháng 4, cần cập nhật thị trường cho những tháng tiếp theo.
Bà Nguyễn Thị Tố Trang – Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Vinatex Phú Hưng
Trong tháng 2, ngành Sợi đã có những chuyển biến được đánh giá là khá tích cực, đặc biệt là giá sợi cotton, tăng rất mạnh. Sợi CVC, TC cũng có sự cải thiện. Nguyên nhân của giá sợi tăng chủ yếu xuất phát từ Trung Quốc, do giá bông của Trung Quốc tăng nhanh, khiến giá sợi nội địa không cạnh tranh được với sợi nhập khẩu, nên Trung Quốc có xu hướng nhập khẩu sợi nhiều hơn. Gần đây, mặc dù Mỹ đã bỏ thuế đối ứng, nhưng xu hướng về truy xuất nguồn gốc trong tâm lý khách hàng, các ngành hàng rất mạnh và gần như hàng loạt các đơn hàng yêu cầu 100% bông Mỹ. Xu hướng này rộ lên rất rõ. Thậm chí một số nhãn hàng còn ghi rõ bắt buộc 100% bông Mỹ với đơn hàng rất lớn, lên đến vài trăm tấn cho một đơn hàng. Xu hướng này tiếp tục đang được hỏi han nhiều trong thời gian vừa qua.
Quý 1 về cơ bản đã hoàn thành, dù giá ghi nhận tốt nhưng phần lớn các đơn hàng cũng đã chốt được thời gian trước đó. Chủ yếu giá tăng sẽ rơi vào đơn hàng tháng 4, tháng 5 với các đơn hàng sợi TC, CVC. Tôi kì vọng là hiệu quả quý 2 sẽ được cải thiện tốt hơn so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên cũng phải tiếp tục theo dõi vì có nhiều yếu tố đang thay đổi thị trường cả về nhu cầu, tâm lý khách hàng.
Riêng đối với sự ảnh hưởng của chiến tranh Mỹ – Iran, hiện chưa có tác động rõ rệt và trực tiếp lên ngành sợi. Nhu cầu hỏi mua sợi vẫn đang tiếp tục tăng lên. Tuy nhiên, do cú sốc của chiến tranh và cam kết của OPEC sẽ khiến giá xơ polyester có thể tăng so với trước dù không quá nhiều. Thời gian này, các đơn vị có thể tận dụng đưa vào với mức giá tăng so với xơ polyester để cải thiện giá bán của mình. Tranh thủ thời điểm giá xơ điều chỉnh, hạ nhiệt thì có thể mua vào để đáp ứng yêu cầu sản xuất của đơn vị.
Về phía bông Mỹ, mặc dù xu hướng mua bông Mỹ trong thời gian gần đây tăng cao, nhưng giá bông Mỹ (theo chào giá) chỉ đang phục hồi, có xu hướng ổn định nhẹ chứ không tăng nhiều, cho nên những đơn hàng có bông Mỹ nhiều có thể tranh thủ mua để đáp ứng tiến độ sản xuất. Giá bông Brazil trong thời gian qua không còn cạnh tranh so với bông Mỹ, do giai đoạn trước Trung Quốc tập trung mua bông Brazil nhiều khiến khoảng cách với giá bông Mỹ ngắn lại. Việc mua bông Mỹ vừa đáp ứng yêu cầu xuất xứ, vừa có lợi thế trong giá bán, các đơn vị đang phục vụ cho các đơn hàng có truy xuất nguồn gốc xuất xứ bông Mỹ thì tranh thủ mua để kịp sản xuất.
Bài viết được đăng trên Đặc san Dệt May và Thời trang số tháng 3/2026. Chi tiết tại đây!
